RSS

«ΠΗΡΑΝ ΤΗΝ ΠΟΛΗ … ΠΗΡΑΝ ΤΗΝ …»

28 Μάι.
…… πριν 555 χρόνια , σαν σήμερα , 29 Μαΐου του 1453 …. Ήταν , ημέρα Τρίτη …
=====================================
Η πτώση της Κωνσταντινούπολης , είχε όπως ήταν φυσικό , μεγάλη απήχηση , στη λαϊκή ψυχή . Τα συναισθήματα αυτά , αποτυπώθηκαν σε ένα κύκλο παραδόσεων και τραγουδιών , όπου η βαθιά οδύνη μέχρις ενός βαθμού , μετριάζεται με την πρόβλεψη , της επανάκτησης της Πόλης .
Από τις πιο χαρακτηριστικές διηγήσεις ,πανελλήνια γνωστή , είναι η παράδοση για τα 7 ψάρια , που τηγάνιζε ο καλόγερος , όταν ήρθαν τα μαντάτα για την άλωση …. Απίστευτο του φάνηκε και είπε : «Τότε θα το πιστέψω αυτό αν αυτά τα μισοτηγανισμένα ψάρια , ζωντανέψουν» . Πριν αποσώσει τον λόγο του , τα ψάρια ζωντάνεψαν και πέσαν στο διπλανό νερό , στο Μπαλουκλί . Ακόμα εκεί βρίσκονται – λέει η Παράδοση – και περιμένουν την  ώρα να πάρουμε πίσω την Πόλη , για να αποτηγανιστούνε .
Η παράδοση αυτή , έχει αποτυπωθεί και σε ένα δημοτικό τραγούδι της Θράκης του οποίου παραλλαγή , δημοσίευσε για πρώτη φορά , ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος στην συλλογή του «Άσματα δημοτικά της Ελλάδος»  το 1852 :
Καλόγρια εμαγέρευε , ψαράκια στο τηγάνι
και μια φωνή , ψιλή φωνή , απανωθειό της λέει:
-Πάψε γριά το μαγεριό , κι η Πόλη θα τουρκέψει
-Όταν τα ψάρια πεταχτούν και παν να ζωντανέψουν
τότε κι ο Τούρκος θέλει μπει κι η Πόλη θα τουρκέψει.
Τα ψάρια επετάχτηκαν , τα ψάρια ζωντανέψαν
κι ο Αμιράς επέβηκε ατός του καβαλάρης .
Ανάλογες παραδόσεις , πλάστηκαν και για την Αγία Σοφία , το «Μέγα Μοναστήρι» , που εννοιολογικά ταυτίζεται με την ίδια την Πόλη .
Μια από αυτές τις παραδόσεις , λέει , πως την ώρα που «έπεσε» η Πόλη τελούνταν Λειτουργία στην Αγια-Σοφιά , και ο τοίχος πίσω από την Αγία Τράπεζα «άνοιξε» και κατάπιε τον ιερέα . Η παράδοση , θέλει τον τοίχο να ξανανοίγει κι ο ιερέας να αποτελειώνει την Λειτουργία , όταν η Αγια-Σοφιά θα ξαναγυρίσει στα Χριστιανικά χέρια .
Μια άλλη διήγηση είναι η :
«Την μέρα που πάρθηκε η Πόλη , έβαλαν σ’ ένα καράβι την Άγια Τράπεζα της Αγια-Σοφιάς , να την πάει στην Φραγκιά , για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων . Όμως μεσοπέλαγα στην θάλασσα του Μαρμαρά , άνοιξε το καράβι και η Αγία Τράπεζα βούλιαξε στον πάτο . Στο σημείο εκείνο η θάλασσα είναι πάντα «λάδι» , όση θαλασσοταραχή κι αν υπάρχει ολόγυρα . Όλοι το γνωρίζουν , γιατί βγαίνει και μια ευωδία , εκεί . Έτσι όταν θα ξαναγίνει Χριστιανική η Αγια Σοφιά , θα ξέρουν που είναι η Αγια Τράπεζα να παν να την σηκώσουν» ….
ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ
Σημαίνει ο Θεός,σημαίνει η γή,σημαίνουν τα επουράνια
σημαίνει κι η Αγια-Σοφια το Μέγα Μοναστήρι
με τετρακόσα σήμαντρα κι εξήνταδυό καμπάνες.
Κάθε καμπάνα και παπάς , κάθε παπάς και διάκος.
Ψάλλει ζερβά ο βασιλιάςδεξιά ο Πατριάρχης
κι απ’την πολλή την ψαλμουδιά εσειόντανε οι κολόνες .
να μπούνε στο Χερουβικό και νά’βγει ο Βασιλέας
Φωνή τους ήρθε εξ ουρανού κι απ’ Αρχαγγέλου στόμα:
«Πάψατε το Χερουβικό κι ας χαμηλώσουν τ’Άγια
παπάδες πάρτε τα Ιερά και σεις κεριά σβυστείτε
γιατί ‘ναι θέλημα Θεού η Πόλη να τουρκέψει .
Μόν’ στείλτε λόγο στη Φραγκιά νά’ρθουν τρία καράβια
τό’να να πάρει το Σταυρό και τά’λλο το Ευαγγέλιο
το τρίτο το καλύτερο την Άγια Τράπεζά μας
μην μας την πάρουν τα σκυλιά και μας την μαγαρίσουν» .
Η Δέσποινα εταράχτηκε , και δάκρυσαν οι εικόνες .
-Σώπασε κυρα-Δέσποινα και μη πολυδακρύζεις
πάλι με χρόνους με καιρούς, πάλι δικά μας θά’ναι .
Τα «μισοτηγανισμένα ψάρια» της Παράδοσης , πιστεύετεαι ότι εξακολουθούν να ζουν στο θαυματουργό Αγίασμα της Ζωοδόχου Πηγής, το οποίο για τον λόγο αυτό επονομάζεται με την τουρκική λέξη «Μπαλουκλί» (=ιχθυοφόρο) . Το «Μπαλουκλί» , είναι ένα από τα πολλά Αγιάσματα της Πόλης , που όλα τους υπήρξαν μετά την Άλωση κέντρα λαϊκής λατρείας του Ελληνισμού της Θράκης .
«…. Από της Αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως και εντεύθεν , πάσα πηγή ύδατος ή φρέαρ ή λάκκος πλησίον Ναού κείμενος και έχων την τύχην να ευρεθεί εντός αυτού ιερόν τι σκεύος ή σταυρός ή εικών εκηρύττετο Αγίασμα , ήρκει να έχει , το ύδωρ , γλυκύ …» (Θρακικά 8 , 1939 , σ.119)
Σε άλλες παραδόσεις , γίνεται λόγος για τον Μαρμαρωμένο Βασιλιά , τον Κων/νο Παλαιολόγο , που όταν θα έρθει το πλήρωμα του χρόνου θα ζωντανέψει και θα κυνηγήσει τους Τούρκους ως την «Κόκκινη Μηλιά» .
Είναι ενδιαφέρον , από την πλευρά της Κοινωνικής Ψυχολογίας και της Ιστορίας του Πολιτισμού να παρατηρηθεί , ότι οι παραδόσεις αυτές συναντιούνται σε πολλούς λαούς , με διαφορετικά βέβαια πρόσωπα και περιστατικά κάθε φορά . Αρκεί να εναποτεθούν σ’ αυτά τα κοινά μοτίβα , η οδύνη και τα οράματα του κάθε λαού για να γίνονται κάθε φορά πρωτότυπα και ενεργά .
                                        
(Αντιγραφή από το λήμμα : «Η ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝ/ΠΟΛΗΣ -λαογραφία»  της Εγκυκλοπαίδειας ΠΑΠΥΡΟΣ ΛΑΡΟΥΣ)
 Απεικόνιση της Αγια-Σοφιάς , πριν την Άλωση .
 
 
 

12 responses to “«ΠΗΡΑΝ ΤΗΝ ΠΟΛΗ … ΠΗΡΑΝ ΤΗΝ …»

  1. memos

    Μαΐου 29 , 2008 at 00:43

    Την «πούλησαν» οι παπάδες…

     
  2. Lardigos

    Μαΐου 29 , 2008 at 07:35

    Αποτέλεσε διαδοχικά την πρωτεύουσα τριών αυτοκρατοριών: της -για ολιγόχρονο διάστημα- ρωμαϊκής, της -μηδέποτε αυτοαποκλειθείσας- βυζαντινής και της οθωμανικής.
    Υπήρξε αντικείμενο διεκδίκησης πολλών λαών, δύσης και ανατολής, και λειτούργησε ως σημείο αναφοράς στην εθνική «μυθολογία» τους.
    Σήμερα η μητροπολιτική της έκταση συγκεντρώνει έναν πληθυσμό μεγαλύτερο από εκείνον της Ελλάδος, ενώ ταυτόχρονα είναι -άτυπα- και η μεγαλύτερη κουρδική πόλη της Τουρκίας (λόγω της υποχρεωτικής εσωτερικής μετανάστευσης που δημιουργούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στα νοτιοανατολικά της χώρας).
    Η πόλη αυτή έχει χίλια πρόσωπα, και το φως της διαπερνά θρησκείες, φυλές, χρώματα…

     
  3. faros

    Μαΐου 29 , 2008 at 09:32

    Την Καλημέρα μου.

    … αρχίζει η σφαγή που κράτησε τρεις μέρες. Η εικόνα της κατεστραμμένης πόλης περιγράφεται ανάγλυφα με την καταγραφή ότι σε πολλά σημεία της πόλης το έδαφος δεν φαινότανε.
    Εξήντα χιλιάδες άνθρωποι χάσαν τη ζωή τους, καθώς και οι μεγαλόπρεποι ναοί και τα ανάκτορα λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν. Έτσι, καταστράφηκαν και πολλά ωραία μνημεία της τέχνης
    «Σπουδαίο» ρόλο για την καταστροφή έπαιξαν και εσωτερικά αίτια. Το κυριότερο είναι η οικονομική παρακμή η εξαθλίωση των λαϊκών μαζών η όξυνση των ταξικών αντιθέσεων και τέλος η προδοτική πολιτική μιας σημαντικής μερίδας από τη φεουδαρχική αριστοκρατία.
    Ίσως δεν πρέπει να παραβλέψουμε ως αίτιο και την διείσδυση στην αυτοκρατορία ξένων εμπόρων και επιχειρηματιών που υπονόμευσαν την οικονομική ανάπτυξη του Βυζαντίου.
    Ελπίζω να μην σε κούρασα …

     
  4. erythros

    Μαΐου 29 , 2008 at 09:49

    Κοινωνικοοικονομικά, ό,τι είχε απομείνει από την αυτοκρατορία (στην ουσία η Κων/πολυ και τα περίχωρά της) ήταν πιά ξεπερασμένη και δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει. Ούτε στρατό μπορούσε να οργανώσει κυρίως για αυτό (οι μισθοφόροι ήταν απαραίτητοι στην άμυνα, αφού αυτοκρατορικός στρατός δεν μπορούσε καλά καλά να συντηρηθεί).
    Θεωρώ ότι η τελευταία ευκαιρία για την Αυτοκρατορία ήταν η επανάσταση των Ζηλωτών στην Θεσσαλονίκη στα 1342. Η ήττα της λίγα χρόνια μετά ανέκοψε με δραματικό τρόπο την προσπάθεια του νεαρού ακόμα κεφαλαίου να εμφανιστεί στο ιστορικό προσκήνιο της περιοχής. Η φεουδαρχία ήταν ακόμα ισχυρή,. όχι όμως τόσο ώστε να ανακόψει την καταστροφή της αυτοκρατορίας. ήταν όμως ισχυρή αρκετά (κυρίως στρατιωτικά) για να σκοτώσει το νεαρό οικονομικό και κοινωνικό αυτό στοιχείο. Μετά, ήρθε φυσιολογικά ο θάνατος του κρατικού σχηματισμού αυτού που αποκλήθηκε Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

     
  5. Νεφελόεσσα

    Μαΐου 29 , 2008 at 11:28

    Θα πω το κοινότυπο: η ιστορία επαναλαμβάνεται. Η Βυζαντινή αυτοκρατορία αφού έφτασε στην υψίστη ακμή της ήταν προδιαγεγραμμένο ότι θα εφθείρετο και θα διαλυόταν. Αυτό αποτελεί ιστορική πολιτική και κοινωνική νομοτέλεια, την οποία άριστα θα έκαναν να είχαν υπόψιν τους ορισμένοι σύγχρονοι «αυτοκράτορες» και αυτό – κράτορες.

    Η παράδοσή μας, όπως και η παράδοση κάθε λαού, είναι γεμάτη θρύλους που αντικατοπτρίζουν την επιθυμία τους να θυμούνται και να συντηρούν τη δόξα του τόπου τους. Η λαμπρότης και τα ενθυμήματα το παρελθόντος συδαυλίζουν, υποδαυλίζουν και αναβλύζουν την αναγέννηση που (υποχρεωτικά) έρχεται μετά την περίοδο της φθοράς και της σήψης.

    Ανεξαρτήτως βέβαια των επιστημονικών αναλύσεων στην καρδιά του Έλληνα η Πόλη μένει πάντα η «Βασιλεύουσα», ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.

     
  6. Nina C

    Μαΐου 29 , 2008 at 17:09

    Πάλι με χρόνια, με καιρούς, πάλι δικιά μας θάναι!

    (λέμε τώρα….)

     
  7. Ντουφεκαλεύρης

    Μαΐου 29 , 2008 at 21:46

    Να ζείτε να τη θυμώσαστε
    κακό άλλο μη σας εύρει,
    αν και μ’ αυτούς που κυβερνούν
    ποτέ κανείς δεν ξεύρει.

    Ερώτηση θα έκανα
    για κείνα τα ψαράκια,
    τι θα γινότανε μαθές
    αν ήταν αβγουλάκια;

    Κι αν ήταν αμελέτητα;
    το θέμα μας χοντραίνει
    και παίρνει γαστριμαργική
    κατάληξη εν γένει.

    ‘Συχάστε και δε θα το πω,
    τέτοια να λες δε πρέπει
    την ώρα που το γένος μας
    μαύρες πλερέζες φέρει.

    Τη λύπη σου μόνο να λες
    με πόνο να σπαράζεις
    και μαρξική ανάλυση
    του Φάρου να διαβάζεις.

    Με αφορμή τον πόνο σας επί τη επετείω της απωλείας και του τελευταίου απομειναριού του βαθέος ανθελληνικού Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους, σας εκφράζω την ειλικρινή μου συμπάθεια και κατανόηση!

     
  8. faros

    Μαΐου 30 , 2008 at 06:59

    Α, φίλε εσύ, που … ντουφεκάς το αλεύρι, είσαι απίθανος !!!

    Την Καλημέρα μου σε όλους (πρώτα στην οικοδέσποινα)!

     
  9. prioni

    Μαΐου 30 , 2008 at 10:00

    @ silia

    Καλημέρα.

    Γιά να μη ξεχνιόμαστε.
    Όταν τρώγονται οι Έλληνες μεταξύ τους
    κάποια συμφορά έρχεται.
    Κι’ όταν ανακατεύεται και το παπαδαριό,
    δεν υπάρχει ελπίδα…

     
  10. silia

    Μαΐου 30 , 2008 at 18:30

    @ Προς όλους
    Σε όλους τους φίλους , που σχολίασαν , ή θα σχολιάσουν εδώ , κι ακόμη σ’ αυτούς που απλά διάβασαν ή θα διαβάσουν στο μέλλον αυτό το ποστ , έχω να πω τα εξής :
    Διάβασα και θα διαβάσω όλα σας τα σχόλια και τις απόψεις , πάνω στο θέμα της Άλωσης της Πόλης , με μεγάλη προσοχή και ειλικρινές ενδιαφέρον και σας ευχαριστώ πολύ γι αυτά …. Οι ιστορικές μου γνώσεις πάνω σ’ αυτό το θέμα , είναι φτωχές . Ο σκοπός μου ήταν να αναφερθώ , απλά στο πως η Λαϊκή Παράδοση , ασχολείται με το θέμα .
    Όπως και να έχει το θέμα , άσχετα με το ποιος έφταιγε , ή ευθύνεται ή κατά πόσο ήταν αναμενόμενο ή θεμιτό ή κατά πόσο είναι λογική η ελπίδα της επανάκτησης , εγώ , όπως και πολλοί ακόμα άνθρωποι , άσχετα με την εθνικότητα , την θρησκεία ή τα γονίδιά μας , στέκομαι με γλυκύτητα και κατάνυξη και θαυμασμό μπρος στην λαϊκή Παράδοση που αιώνες τώρα αποτυπώνει , μέσα από διηγήσεις , τραγούδια , νανουρίσματα , παραμύθια και όνειρα την έκπληξη , την οδύνη και την ελπίδα για τον χαμό της Πόλης .
    Αυτά ήθελα να σας πω …
    Εσείς από την δική σας σκοπιά , μπορείτε και θα το έβλεπα με μεγάλο ενδιαφέρον , να καταθέσετε τις απόψεις και γιατί όχι τις συζητήσεις για οτιδήποτε θεωρείτε άξιο λόγου να αναφερθεί .
    Σας ευχαριστώ , πάντα ΟΛΟΥΣ , για το ότι με διαβάζετε .

     
  11. Alex Arintzis

    Ιουνίου 16 , 2008 at 02:34

    Oraia ta grafeis agapiti mou !

    alex./

     
  12. silia

    Ιουνίου 16 , 2008 at 12:21

    @ Alex Arintzis
    Σ’ ευχαριστώ . Καλώς ήρθες .

     

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: